dinsdag 18 september 2012

Inleiding 'hoe durven ze?' door Dimitri Verhulst

Er klopt iets niet. De mediakanalen lijken zich de laatste jaren steeds pluriformer te willen opstellen; kranten gunnen het pennen van diverse politieke strekking een hele kolom te vullen, televisieprogramma's allerhande bieden tribunen in primetime een emmer aan waarin zij hun wandtegelspreuken kunnen uitbraken, en zelfs een extreem rechtse politica, ooit vermaledijd en persona non grata verklaard in de gangen van de Reyerslaan, bleek opeens salonfähig geworden door de kanker, zodat zij een hele blog bij elkaar mocht schrijvelen op de website van de Vlaamse openbare omroep en haar beeltenis voorpagina's sieren mocht van magazines gespecialiseerd in de vuile was van celebriteiten en de laatste onderbroekentrends. Hij of zij is een slecht lezer die bij deze heeft gedacht dat ik mij vrolijk maak om de ziekte van mensen die ideologisch gezien lichtjaren van mij verwijderd staan. En neen, ik heb niets tegen het feit dat de kranten een papieren boksring willen zijn waarin de meningen elkaar op een beschaafde manier te lijf gaan. Integendeel! Was het maar zo! Was het inderdaad maar zo dat de meningen vrijelijk mochten clashen! Maar de stem van Peter Mertens (Wie Datte?) is nog maar tot in weinig woonkamers mogen geraken, zijn mening wordt het kijkvee onthouden, alsof het cordon sanitaire niet rondom de racistische partij, dan wel rondom het socialisme wordt gelegd. Uitgerekend in deze tijden van bancair banditisme nog wel. Uitgerekend nu er schaamteloos, zelfs lacherig wordt gespekeld in het gezicht van de gewone man die het onderste uit zijn spaarpot heeft te schrapen om zijn benzinebak te vullen, zijn kinderen hun vermeende gratis onderwijs te kunnen bekostigen, de energiefactuur te betalen waarvan hem werd beloofd dat zij sinds de liberalisering van vanalles en nog wat flink goedkoper zou worden... terwij| financiële instellingen spelen en verliezen met het geld van de 
gemeenschap en zich zonder scrupules uit de drek laten trekken met het geld van diezelfde, vervolgens wederom uit te melken gemeenschap. Welke platte poujadistentruc is het geweest die ideologisch links stilletjes uit het daglicht duwde? In het Vlaanderen dat men olijk ten onafhankelijkheid vaandelt hebben 7 op 10 gemeenteraden hun geld compleet mallotig belegd, naïef gelovend dat de beurs zoiets is waar de bankbiljetten elkaar bezwangeren. Wel, je kan je kop in die Vlaamse gemeentekassen steken, er een zin in kelen en horen hoe die echoot. Waarom zou die stem van links dan moeten worden gesmoord in de wanen van het moment? Alsof er een Rood Gevaar schuilt in de gedachte dat elkeen recht heeft op een menswaardig bestaan. Mayday, mayday; de bolsjewieken zijn terug, zij eisen gelijkheid tussen man en vrouw bovendien! Stort snel toch dat beton voor uw schuilkelder!

Vanwaar weer al dat gesidder en gebeef voor het socialisme? Omdat er braaf een miljonairstaks wordt gevraagd? Omdat men het volkomen van de pot gerukt vindt dat de farmaciebaronie van Solvay ondanks een monsterwinst van 2 en oneffen miljard euro, geen rotte centiem bijdraagt aan de gemeenschapspot, straffer nog, zelfs terugtrekt van eerder betaalde belastingen, daar waar elke postbode, staalarbeider, poetsdame, heftruckchauffeur, kleine zelfstandige, kantoorbediende en noem maar op zich met een ei in de broek naar de brievenbus sleept, de dag dat de belastingbrieven worden uitgedeeld? En zeggen dat onderwijl de politie doodleuk op de radio komt beweren dat fraudebestrijding allang geen prioriteit meer is. Teloorgegane miljarden die men wel zal recupereren uit de zakken van bijvoorbeeld verpleegsters en leraren. 
Het is crisis. Als u haar (nog) niet voelt wees dan behoedzaam gelukkig maar weet dat anderen haar wel al voelen. En goed voelen. Het is voorzeker crisis, en omdat men de blik star op een kieskring gefocust hield zag men haar kennelijk minder goed aankomen. Maar goed, er moet rap rap wat geld bij elkaar worden gesprokkeld wil men vermijden dat de hele natie op de vlooienmarkt belandt. En dan grabbelt men het geld waar men het altijd grabbelt: men snoeit in de sociale sector, men zet de schaar in het openbaar vervoer en dwingt diegenen die hun ruggenwervel al ruim om zeep hebben gelabeurd hun pensioen uit te stellen tot ze compleet gebroken van de werkvloer rechtstreeks naar het bejaardentehuis kunnen worden gerold. Het is een walgelijk mechanisme om onze financiële putten te dichten met inspanningen van immer weer dezelfde sectoren, van immer weer dezelfde inkomstencategorieën, en ik vraag me af hoelang wij dit zullen volhouden. 
Dat we almaar langer leven impliceert niet dat we opeens op ons vijfenzestigste nog het tempo van een productieband aankunnen. 
Overigens wordt er ook alleen maar langer geleefd vandaag in dat deel van de bevolking dat het financieel reeds wel stelt; ook de dood is minder democratisch dan men soms denkt. De Hemel, voor wie erin mocht geloven, is beursgenoteerd. 
Het leven en het sterven als markt. 

Geheugens hoef je niet altijd te vertrouwen, maar ik meen mij te herinneren dat in mijn kindertijd het journaal werd afgesloten met een, vaak onbegrijpelijk, gedicht of iets anders uit de artistieke wereld. Later in mijn leven werden die journaals afgesloten met beursberichten, die, althans voor mij, nog onbegrijpelijker waren dan het meest hermetische poëem. Nu goed, het valt op mijn eigen conto te schrijven dat 
ik even warm te krijgen ben voor obligaties als voor cilindermotoren. 
Maar toch, er greep opeens een bizar soort enthousiasme voor beleggingen overal om mij heen. Ik zag vrienden zich aandelen aanschaffen en wederom verpatsen, zonder ook maar iets van voeling te hebben met het eigenlijke product. Ons pensioen - waarvoor we toch, en met overtuiging, een sociale bijdrage leveren - werd plotsklaps liever toevertrouwd aan banken, die met de spaarcenten en dus de pensioenen van een ander volkomen onverantwoorde dingen deden. Zoals geld uitgeven dat er helemaal niet is. Lenen bij een bank om deze bank te 
kunnen kopen. Te zot voor woorden. Maar er was geen stuiten aan; iedereen was, en is, in de greep van het marktdenken. Daarmee heeft Europa zich een illusie van welvaart geschapen. Alles, immers, draait om handel. Het handelt en wandelt maar een goeie gang aan. Maar 
de waarheid is dat er schrikwekkend veel analfabeten op het oude continent rondlopen, dat het aantal gezinnen dat zich geeneens een doktersbezoek kan veroorloven is gestegen tot op misselijkmakende hoogte. En zij die de crisis hebben veroorzaakt, de speculanten, de kredietwalhalla's, laten de kleine kruimels alle ziekten uitzweten en reiken zichzelf ondertussen riante bonussen uit. En vragen de hoeren die ze hebben gewipt een bonnetje. 
De ene mens sterft omdat hij zijn medicijnen niet kan betalen, ook al verwierf hij een uit arbeid verworven inkomen; de andere brengt zijn pijpbeurt in bij de fiscus. Volledig aftrekbaar, bwoe-haha.
De verlichting moet hier nog passeren.
Wat er ondertussen gebeurt is dat de bakkers van lucht, en daar zijn er tamelijk veel van, goochelen met economische modellen die vooral interessant zijn als je zelf niet eigenpotig hoeft te werken voor jouw snee brood. Duitsland, de mammoet binnen Europa, heeft inwoners, en niet zomaar enkelingen, die het horen te rooien met loontjes van 1 euro per uur. Ik durf het amper een loon te noemen. Toch zijn er meneren die vinden dat wij de weg van het moedige Duitsland - zo lekker gezellig concurrentieel dankzij de hyperlage lonen - hebben in te slaan. Die zelfde meneren orakelden enkele jaren terug dat wij het Ierse succesmodel moesten volgen. U weet hoe het Ierland nu vergaat: het loopt leeg. De volgende golf economische vluchtelingen komt uit Europa, zwermt uit naar Australië.

Er staat een essentiële gedachte in dit boek, namelijk dat economie in wezen niet de leer is van het geld maar die van de behoeften. Het zou een open deur moeten zijn maar zij is allang weer dichtgespijkerd door de industrie. Economie draait dus wel om geld, wat zeg ik, enkel om geld. En als dat overproductie met zich meebrengt, dan ziet blijkbaar niemand daar het geschifte van in. In wat voor wereld leven wij, als er voedseloverschotten worden vernietigd terwijl je de lege magen der aarde hoort klagen tot in het zwartst van het heelal. Ben je te poezelig, te truttig, te teerhartig, omdat je zulks 'zum kotzen' vindt? En zij die worden geslachtofferd door het keiharde kapitalisme, de modale arbeider en bediende, worden op de koop toe met pek en veren door het populisme ingesmeerd. Het zijn cafétoogfilosofen, vulgair in hun uitlatingen, die stellen dat Europa niet langer hoeft op te draaien voor het Griekse failliet, eraan toevoegend dat de Grieken luie zuiderlingen zijn. Wat de volksmenners, uit wier bord de domste monden hun meningen lepelen, er niet bij vertellen is dat de Grieken meer arbeidsuren presteren dan de Belgen. Omdat zij het gat van de kapitaalkrachtigsten glanzend wensen te lebberen zijn deze volksmenners tevens zo vrekkig op informatie die de waarheid net iets meer eer aandoet, namelijk: dat de Griekse reders, zo rijk als de zeeën die zij bevaren diep zijn, geen sikkepit bijdragen aan de fiscale steunpilaren van de maatschappij. Zoals het evenmin van tel lijkt te zijn dat sommige van die Griekse ambtenaren al in bijna geen twee jaar meer nog een loon is uitbetaald. Maar de vakbonden slijten voor een bende werkonwillige onruststokers die een rem zetten op de voortgang van het bedrijfsleven, dat mag. Het is hier en daar zelfs bon ton. 
Ik heb niets tegen multimiljardairs; ik wou dat ik er zelf een was. 
Maar dat, in een wereld waarin niet iedereen een even mooie startplaats heeft gekregen, de aller-allerrijksten dezer aarde niet financieel wensen bij te dragen in verhouding tot hun vermogen, dat zij zelfs niet willen horen van een petieterig kleine belasting op valutatransacties is, en ik wik mijn woorden op de fijnst afgestelde schaal, crapuleus. 
Voorwaar het klopt niet dat het woord van Peter Mertens uit de meeste debatten wordt geweerd. Intellectuele eerlijkheid begint daar waar men de moed heeft zijn opinies te toetsen aan die van anderen. De wind waait nu al lang genoeg van rechts. Dit boek, dat ik des te zeer zou willen bestickeren als "noodzakelijk", begroet ik als een warm en 
hernieuwd begin in de strijd tegen het asocialisme. 

Dimitri Verhulst